aantekeningen van Hoorcollege Thomas Crombez | Schoonheid

Schoonheid geschreven door Roger Scruton

Samenvatting hoofdstuk 1 Het ware, Het goede en het Schone 

Uitleg: Het concept van schoonheid, zoals beschreven door filosoof Roger Scruton, wordt vergeleken met waarheid en goedheid als een ultieme waarde. Schoonheid wordt gezien als iets dat nagestreefd wordt omwille van zichzelf, vergelijkbaar met hoe we waarheid en goedheid benaderen.

Subversief karakter van schoonheid

Uitleg:Scruton benadrukt dat het antwoord "omdat het mooi is" niet onbetwistbaar is. Schoonheid kan subversief zijn en in conflict komen met waarheid of goedheid. Bijvoorbeeld, iemand kan de waarheid negeren of onvolkomenheden over het hoofd zien vanwege de aantrekking tot schoonheid.

Schoonheid versus waarheid en goedheid

Uitleg: In tegenstelling tot goedheid en waarheid, is het nastreven van schoonheid veel discutabeler. Mensen hebben zich vaak aangetrokken gevoeld tot religieuze overtuigingen zonder te vragen naar hun waarheid. Kunstvormen zoals literatuur, muziek en beeldhouwkunst kunnen als immoreel worden beschouwd door degenen die geloven dat ze verdorvenheid op een verleidelijke manier uitbeelden.

Twijfelachtige status van schoonheid

Uitleg:Scruton benadrukt dat de status van schoonheid als een ultieme waarde twijfelachtig is, in tegenstelling tot waarheid en goedheid. Hij stelt dat de specifieke benadering van schoonheid als uiteindelijke waarde, zoals eerder beschreven, voor moderne denkers niet echt beschikbaar is.

Theologische visie van schoonheid

Uitleg: De theologische visie van schoonheid als een goddelijk wezenskenmerk, zoals ondersteund door filosofen zoals Thomas van Aquino, wordt terzijde geschoven door Scruton. Hij benadrukt dat deze visie niet langer als basis kan dienen en dat het begrip schoonheid zonder theologische uitspraken moet worden beschouwd.

Identiteit van schoonheid en goedheid volgens Thomas van Aquino

Uitleg:Thomas van Aquino geloofde dat schoonheid en goedheid uiteindelijk identiek zijn, verschillende manieren om één positieve werkelijkheid rationeel te begrijpen. Scruton werpt vragen op over lelijkheid en de mogelijkheid van gevaarlijke of immorele schoonheid, en hij wijst op de moeilijkheden bij het plaatsen van schoonheid op hetzelfde metafysische niveau als waarheid.

Moeilijkheden bij filosofie van schoonheid

Uitleg:De tekst illustreert de moeilijkheden waarmee filosofie wordt geconfronteerd wanneer schoonheid op hetzelfde metafysische niveau wordt geplaatst als waarheid. Scruton suggereert dat schoonheid misschien moet worden begrepen als een kwestie van hoe de dingen zich voordoen, eerder dan hoe ze werkelijk zijn, en dat het onderzoek naar schoonheid zich moet richten op de gevoelens van mensen in plaats van op de dieptestructuur van de wereld.

  1—1 SCRUTON, Schoonheid

[...] Het kan bijdragen tot een nadere bepaling van ons onderwerp als we beginnen met een lijst gemeenplaatsen over schoonheid, waaraan we onze theorieën kunnen toetsen. Hier zijn er zes:

1. (i) Schoonheid geeft ons genoegen.

2. (ii) Het ene ding kan mooier zijn dan het andere.

3. (iii) Schoonheid is altijd een reden om aandacht te geven aan iets wat

   deze eigenschap bezit.

4. (iv) Over schoonheid vormen we ons een oordeel: het smaakoordeel.

5. (v) Het smaakoordeel gaat over het mooie object, niet over de

   geestestoestand van het subject. Wanneer ik een object als mooi

   beschrijf, beschrijf ik dat object, niet mijzelf.

6. (vi) Toch zijn er geen oordelen over schoonheid uit de tweede hand. U

   kunt mij niet al redenerend tot een oordeel brengen waar ik niet zelf toe gekomen ben, en ik kan op dit gebied ook niet deskundig worden eenvoudigweg door te bestuderen wat anderen over mooie objecten hebben gezegd, en zonder zelf schoonheid te ervaren en erover te oordelen. 

Kritiek op de gemeenplaatsen

Uitleg: Scruton brengt kritiek naar voren op de gemeenplaats dat men niet uit de tweede hand kan oordelen over wat genoegen geeft. Hij vergelijkt dit met het aannemen van wetenschappelijke of juridische overtuigingen op basis van deskundigen meningen.

Paradox van schoonheid

Uitleg: Schoonheid wordt als een paradox beschouwd. Terwijl de eerste drie gemeenplaatsen zich richten op wat genoegen geeft, verschilt de beoordeling van schoonheid omdat deze gericht is op het beoordeelde object, niet het oordelende subject. Het oordeel over schoonheid beweert iets over het object en kan worden onderbouwd, maar de redenen zijn niet dwingend en kunnen zonder tegenspraak worden verworpen.

Oordeel over schoonheid als echt oordeel

Uitleg:Een oordeel over schoonheid beweert iets over het object en kan worden onderbouwd met redenen. Deze redenen kunnen echter nooit een deductieve redenering opleveren. Dit leidt tot de paradox waarbij het oordeel over schoonheid echt is, maar de redenen ervoor niet dwingend zijn en zonder tegenspraak kunnen worden afgewezen.

Scruton, R. V., Zetten, F., & Goudsmit, M. (2010). Schoonheid.

Reflectie op Hoorcollege: Schoonheid, Het Ware en Het Goede

In dit hoorcollege onderzoekt de spreker de gecompliceerde relatie tussen schoonheid, waarheid en goedheid. Hij betoogt dat we het goede en het ware zijn kwijtgeraakt in onze samenleving, terwijl het concept van schoonheid stand heeft gehouden. Er wordt gewezen op conflicten die ontstaan, waarbij schoonheid wordt geïllustreerd met voorbeelden zoals vreemdgaan.

De spreker werpt de vraag op of de obsessie met schoonheid, zoals zichtbaar in fenomenen als kapitalisme, wel de juiste benadering is. Het streven naar 'alles beter, sneller en mooier' wordt kritisch bevraagd. Hierbij wordt filosoof Thijs Lijster en zijn boek als referentie gebruikt om dieper in te gaan op de invloed van schoonheid op onze samenleving.

De suggestie wordt gegeven dat het streven naar schoonheid, losgekoppeld van het goede en het ware, tot problemen kan leiden, waarbij kapitalisme als illustratief voorbeeld wordt genoemd. De reflectie nodigt uit tot verdere overpeinzingen over de rol van schoonheid in onze maatschappij en de mogelijke gevolgen van het verlies van het goede en het ware.

Boek Thijs Lijster | de grote vlucht inwaards.

Analyse van Thijs Lijster's Grote Vlucht Inwaarts

 Zorgen over subjectiviteit en kunstkritiek

Thijs Lijster behandelt de bezorgdheid dat kunst zonder vaste regels of criteria volledig subjectief wordt, wat de mogelijkheid van kunstkritiek zou ondermijnen. Hij betoogt echter dat een echt kunstdebat pas mogelijk is wanneer we loskomen van strikte kunstregels.

Publiek karakter van kunst en cultuur

Lijster wijst op het publieke karakter van onze visie op kunst en cultuur, geworteld in sociaal verkeer en publieke discussies. Hij benadrukt dat kunstkritiek, onterecht als elitair beschouwd, eigenlijk diep geworteld is in de moderne publieke sfeer en traditioneel kritisch staat tegenover pasklare ideeën van bestaande elites.

Criticus als bemiddelaar

De kunstcriticus fungeert als bemiddelaar tussen individuele esthetische ervaringen en de publieke sfeer. Deze specialist verbindt historische en sociale ervaringen in kunstwerken met bredere kwesties rond cultuur, identiteit en traditie. De criticus staat op de drempel van heden en verleden, publiek en privé, en kunst en politiek.

Autonomie van de kunst en het belang van engagement

Lijster benadrukt dat de autonomie van kunst niet in het geding is, omdat niet de kunstenaar maar de kunstcriticus engagement toont. Het kunstwerk wordt gezien als ingebed in sociale, culturele en politieke contexten. Kunstwerken dragen ervaringen uit het verleden met zich mee en vertellen ons iets over de wereld waarin we leven.

Een publieke zaak maken van esthetische oordelen

De functie van de criticus is volgens Lijster om esthetische oordelen weer tot een publieke zaak te maken. Hij stelt dat de kunst, door de geschiedenis heen, zo ver van de publieke sfeer is geraakt dat het essentieel is om het esthetisch oordeel weer publiek te maken.

Thesis van T.S. Eliot en het sterke verhaal

Lijster citeert T.S. Eliot, die stelt dat bij het ontstaan van een nieuw kunstwerk iets gebeurt met alle kunstwerken die eraan voorafgingen. Hierbij komt Lijster tot de conclusie dat het sterke verhaal niet alleen licht werpt op de kunstgeschiedenis maar ook op de wereldgeschiedenis. Het biedt een "parallactische" blik op de wereld en opent mogelijkheden tot verandering, zowel voor het heden als retrospectief voor het verleden.

Belangrijke punten uit het boek voor mijn onderzoek |

Collectieve De westerse cultuur wordt in grote mate aangedreven door het kapitalisme, wat leidt tot een opmerkelijke economische impact op onze samenleving. De veranderingen zijn opgang gekomen tijdens de verlichting maar zover zal ik hier niet teruggaan. De grote stap rond de tweede wereldoorlog van daaruit zal ik het aan tonen

In het onderzoek van Lijster zien we dat deze impact wordt gekenmerkt door een verandering in de perceptie van consumeren. Het consumeren van goederen en diensten wordt nu beschouwd als een vorm van nationale trots, terwijl niet consumeren bijna wordt gezien als verraad tegenover het land, aangezien het de nationale economie kan verstoren.

Dit concept vindt resonantie in het werk van Jean Baudrillard, zoals beschreven in zijn werk "La société de consommation" (1970). Hij argumenteerde dat consumptie niet alleen gericht is op plezier, maar eerder voortkomt uit de productieprocessen. Mark Rutte's uitspraak bevestigt dit perspectief verder, benadrukkend dat de economie in sterke mate afhankelijk is van consumptiegedrag en dat dit gedrag wordt beschouwd als een cruciale nationale functie. Zie hier dat zelfs in de politiek verandering van groot belang is. (Lijster, 2017, pp. 35)

Wat Erich Fromm's schrijft in 1941 over de moderne mens, die steeds eenzamer en geïsoleerder wordt, resoneren sterk met de huidige tijd. In onze hedendaagse maatschappij voelen individuen zich vaak vormloos en proberen ze hun leven vorm te geven door materiële bezittingen te vergaren. Dit fenomeen wordt beschreven als de "ikeaficatie van de samenleving," waarbij consumeren zelf een soort religie wordt. In deze context worden consumerende goederen letterlijk fetisjen, zoals Marx en Freud eerder beschreven, waarbij ze een speciale, bijna magische betekenis krijgen. Dit weerspiegelt de groeiende nadruk op materiële verwerving als een middel om vorm en betekenis aan ons leven te geven (Lijster, 2017)

De reclameboodschap resoneert met wat psychoanalyticus Erich Fromm al in 1941 schreef over de moderne mens: "De mens werd eenzamer, geisoleerder en een werktuig in handen van oppermachtige, vreemde instanties. Hij werd individu', maar een opgejaagd en verbijsterd individu. Daarnaast bestonden factoren, die hem de openlijke teke van deze fundamentele onzekerheid hielpen overwin hen. In de eerste plaats de steun, die materiële welvaart aan zijn zelfvertrouwen gaf. Degene die hij was en de rijkdom welke hij bezat konden niet gescheiden worden. Kleding en woning behoorden evenzeer tot zijn persoonlijke ik als zijn lichaam. En des te geringer zijn gevoel een persoon te zijn des te sterker zijn behoefte aan bezit." (Lijster, 2017, pp. 64)

In recente jaren hebben veel filosofen en sociologen betoogd dat de aard van kapitalistische productie is veranderd. Ze is steeds meer afhankelijk geworden van informatie, communicatie en cultuur, in plaats van alleen tastbare producten. Denk aan termen zoals de informatiemaatschappij, kenniseconomie, cultureel kapitalisme en immateriële arbeid, die allemaal naar deze verandering verwijzen. Hoewel materiële goederen nog steeds worden geproduceerd, zoals iPhones en spijkerbroeken, ontlenen ze hun waarde vooral aan immateriële aspecten, zoals status, imago, symboliek en cultuur.

Dit wordt soms 'accumulatie door onteigening' genoemd, waarbij gemeenschappen niet alleen worden afgesneden van natuurlijke hulpbronnen, maar ook van gemeenschappelijke kennis, vaardigheden, culturele praktijken en sociale relaties. Dit proces van onteigening is niet nieuw en is vergelijkbaar met historische gebeurtenissen zoals de enclosure of the commons in Groot-Brittannië en de koloniale inbeslagname van land en natuurlijke hulpbronnen in Amerika en Afrika. De privatisering van grondstoffen uit asteroïden, bijvoorbeeld, laat zien dat dit proces zelfs doorgaat tot in de ruimte., (Lijster, 2017, pp. 88-89)

Vandaag de dag draait veel van wat we noemen "spiritualiteit" om het vinden van onszelf. We proberen onszelf te begrijpen en vrede te vinden in een drukke wereld door middel van praktijken zoals religie, meditatie, retraites en mindfulness. Het lijkt erop dat deze hulpmiddelen meer een verlengstuk zijn van onze geïndividualiseerde samenleving dan een tegenstelling daarmee. We willen namelijk graag weten wie we zijn, en dat doen we vaak door diep in onszelf te graven en ons af te sluiten voor de buitenwereld, in plaats van ons te concentreren op wat er om ons heen gebeurt. Als filosoof Coen Simon opmerkt, biedt deze "nieuwe spiritualiteit" niet iedereen zekerheid, maar geeft het wel iedereen een persoonlijke bron van betekenis.

(Lijster, 2017, pp. 62) 

Lijster, T. (2017). De grote vlucht inwaarts / druk 3. De Bezige Bij.

Reflectie | over de Impact van Kapitalisme op de Westerse Cultuur.

Dit boek met onderzoek naar de collectieve invloed van kapitalisme op de westerse cultuur is voor mij belangrijk, aangezien het verschillende cruciale aspecten van onze samenleving belicht en diepgaande reflecties oproept. Het biedt niet alleen een historisch perspectief op de opkomst van kapitalistische invloeden, maar werpt ook een hedendaags licht op de manier waarop deze invloeden ons dagelijks leven doordringen.

Een centraal punt dat mijn aandacht heeft getrokken, is de veranderende perceptie van consumptie als een vorm van nationale trots. Het idee dat niet consumeren bijna wordt gezien als verraad aan het land, omdat het de nationale economie kan verstoren, opent de deur naar een dieper begrip van de complexe relatie tussen individueel gedrag en bredere maatschappelijke structuren. Dit motiveert mij om te onderzoeken hoe politieke beslissingen en economisch beleid deze percepties hebben gevormd en hoe ze op hun beurt de dynamiek van onze samenleving beïnvloeden.

De inbreng van filosofen zoals Jean Baudrillard en Erich Fromm voegt een theoretische diepgang toe aan mijn onderzoek. De verschuiving van het begrip consumptie als puur plezier naar een integraal onderdeel van productieprocessen, zoals Baudrillard betoogt, opent nieuwe perspectieven op de rol van de samenleving in de totstandkoming van deze ideeën. Fromm's analyse van de moderne mens als eenzamer en geïsoleerder, verankerd in het verlangen naar materiële welvaart, biedt een intrigerende invalshoek voor mijn onderzoek naar individuele gevoelens van vervreemding.

Bovendien wijst de overgang van materiële productie naar immateriële waarde op het concept van 'accumulatie door onteigening'. Dit dwingt mij om na te denken over hoe gemeenschappen niet alleen worden beroofd van natuurlijke hulpbronnen, maar ook van gemeenschappelijke kennis en sociale relaties. Dit brengt een ethische dimensie in mijn onderzoek, waarbij ik me afvraag hoe deze onteigeningen zich verhouden tot bredere vraagstukken van sociale rechtvaardigheid en gelijkheid.

Tenslotte biedt de bespreking van hedendaagse zoektochten naar spiritualiteit een intrigerende link tussen individuele behoeften en maatschappelijke trends. Het onderzoek wijst erop dat de moderne samenleving, in haar streven naar zelfbegrip, een nieuwe vorm van spiritualiteit heeft omarmd. Dit aspect zal mijn onderzoek verrijken door de individuele zoektocht naar betekenis in relatie tot bredere culturele trends te begrijpen.

Kortom, dit onderzoek is voor mij van onschatbare waarde omdat het mijn nieuwsgierigheid heeft aangewakkerd en me stimuleert om dieper te graven in de complexe interacties tussen kapitalisme, individuele ervaringen en maatschappelijke structuren. Het biedt een solide basis om mijn onderzoek verder te ontwikkelen en bij te dragen aan het begrip van de diepgaande impact van kapitalisme op de westerse cultuur.

moet ik nog kijken! 

Ik en de ander | Christianne

Deze les begonnen we met bewegen. Ik merk dat ik het fijn vind om als groep te starten met een beweeg oefening. Het maakt mijn hoofd rustig en gefocust.  Deze oefening was in gezet door Maarten. begin met teen zo naar nek. alles laten bewegen tegelijkertijd, stap voor stap. 

Opdracht met Cindy schoonheid versus lelijkheid een statement maken. Een verklaring maken.

Deze opdracht heb ik niet mee zo paraat om hier te plaatsen. We hadden samen kort onderzocht en ik weet nog dat we aan hebben getoond dat geld in de kunst scene een grote rol speelt. Waardoor de autonomie afneemt.

aantekeningen

Reflectie op de les |

Bij het overdenken van de westerse aanwezigheid in het oosten valt me op dat generalisatie en stigmatisering vaak de boventoon voeren. Dit roept vragen op over de normen waarmee we andere culturen beoordelen.

Een centrale overdenking betreft autonomie. Wat betekent autonomie in de context van interculturele interacties? Kan er echte, onafhankelijke autonomie zijn, of blijven we altijd in relatie tot iets anders? Dit brengt me bij de kernvraag: Hoe meten we de kwaliteitsnorm voor autonomie in een wereld die steeds meer onderling verbonden is?

Autonomie lijkt een begrip te zijn dat inherent verweven is met relaties. Zelfs in pogingen om onafhankelijk te handelen, blijven we verbonden met anderen en onze omgeving. Hoe vind ik mijn weg tussen het streven naar autonomie en het erkennen van de constante wisselwerking met mijn omgeving?

Deze reflectie daagt me uit om voorbij te gaan aan generalisaties en stigmatisering. Het nodigt uit tot een genuanceerde benadering die recht doet aan de diversiteit en diepgang van andere culturen. Het herinnert me aan het belang van open dialoog en wederzijds begrip. Ik ben benieuwd naar de reis die we gaan maken naar Skopje. en wat mijn visie hierop stuurt.